De Kat

in de Kunst

deel 6
Pablo Picasso

Pablo Ruiz y Picasso
(Málaga, 25 oktober 1881 – Mougins, 8 april 1973), was een Spaans kunstschilder, tekenaar, beeldhouwer, grafisch kunstenaar en keramist van de Moderne kunst. Hij was één van de bekendste Spaanse kunstschilders.

4 Picasso komt op 25 oktober 1881 te Malaga in Spanje ter wereld.

Hij volgt de kunstacademie Llotja te Barcelona.
In 1896 heeft hij zijn eerste atelier en in 1897 legde hij zijn toelatingsexamen aan de Koninklijke academie in Madrid af.

4 Picasso brak al snel met de academische traditie.

4 1901 signeert hij zijn werken met Picasso, de achternaam van zijn moeder.

4 In 1904 vestigt Picasso zich in Parijs. Met zijn schilderijen met voorstelling van het alledaagse leven van arme mensen werd hij al snel bekend. Deze schilderijen worden aangeduid als de werken uit de `blauwe periode` (1901-1904), omdat zijn schilderijen uit deze tijd een vrijwel mono-chroom blauw tonen.

4 Fernande Olivier, zijn eerste vaste relatie, maakte een einde aan de eenzame figuren van Picasso's blauwe periode. Die periode werd gevolgd door de `roze periode` (1905-1908), die voornamelijk bestaat uit afbeeldingen uit het circusleven.

4 Picasso, zowel onder de invloed van Cézanne als van de Afrikaanse en Oceanische plastieken, slaat in 1907 een nieuwe revolutionaire richting in met zijn werk 'Les demoiselles d'Avignon' waarmee het kubisme een aanvang neemt.

4 Vanaf 1909 gaat Picasso samen met Braque zich verder verdiepen in de vorm en ontwikkelden zij samen het 'analytisch kubisme'.

4 In 1918 trouwt hij met de Russische danseres Olga Koklova. Gestimuleerd door zijn vrouw, werd Picasso een kunstenaar voor de hogere kringen en stortte hij zich in 'La vie snob'.

4 Omstreeks 1920 schilderde Picasso zijn aan neo-classisisme verwante schilderijen. Deze periode duurt tot circa 1924.

4 In 1923 ontmoette hij Andre Breton en in 1925 deed Picasso mee aan de eerste tentoonstelling van het surrealisme in Parijs.

4 In 1936 ontmoet hij Dora Maar (zie hiernaast een portret 'Dora Maar au chat' - bemerk de zwarte kat op haar schouder) en begint de Spaanse burgeroorlog. Hij schilderde zijn beroemde schilderij 'Guernica' voor het Spaanse paviljoen op de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1937.

4 Vanaf 1946 woont hij aan de Cote d'Azur.

4 Picasso had gedurende zijn leven relaties met meerdere vrouwen, die hij vaak gebruikte als schildersmodel: Fernande Olivier, Marcelle Humbert, Olga Kochlova, Marie-Therese Walter, Jacqueline Roque. Telkens wanneer hij opnieuw verliefd werd, werd dit in zijn werk duidelijk door een wisseling van stijl.

4 Picasso overleed op 8 april 1973 op 92-jarige leeftijd aan de gevolgen van een longontsteking.

Bron: Worldwidebase

Een uitspraak van Picasso over katten:
'Katten houden steeds rekening met de mens en zijn erg attent. Er is geen beter gezelschap dat een mens kan wensen'.
...

Hier zijn ze dan.

Marie's vier jongste telgen.

We hebben er nog geen namen voor bedacht. Eerst nog eens afwachten welk karakter ze vertonen. Afgaande op hun 'looks' zijn er wel al enige treffende elementen te ontdekken die tot een naam kunnen leiden...

de Kat
in de Kunst

Deze keer nr 3 in de reeks:

ANDY

WARHOL

(Pittsburgh, 6 augustus 1928 — New York, 22 februari 1987)

Warhol was een Amerikaans kunstenaar, cineast en publicist. Warhol werkte tevens als muziekproducent en acteur. Vanuit zijn achtergrond en ervaring in de toegepaste kunst was Warhol één van de protagonisten van de Pop-art in de Verenigde Staten in de jaren '50 en '60 van vorige eeuw.

Warhol is vooral beroemd om zijn vlakke en contrastrijke schilderijen en zeefdrukken van verpakte producten en alledaagse objecten zoals Campbell's soepblikken, bloemen en de banaan op de cover van het album The Velvet Underground and Nico (1967), alsook voor zijn gestileerde portretten van 20e eeuwse beroemdheden als Marilyn Monroe, Elvis Presley, Judy Garland, en Elizabeth Taylor.

In 1954 publiceert Andy Warhol een serie van 25 kattenportretten in boekvorm. Deze limited edition van met de hand ingekleurde prints werd uitgebracht ter gelegenheid van Kerst. Hij noemde zijn boek '25 Cats Name Sam and One Blue Pussy'. Niettegenstaande Warhol en zijn moeder reeds meer dan twintig jaren katten in huis hadden, waren deze tekeningen gebaseerd op foto's van de kattenfotograaf Walter Chandoha.

De schilderijen die Warhol maakte op basis van foto's van katten en honden, zijn heel levendig en vol persoonlijkheid.

de Kat in de Kunst
Deel 2 over de liefde van kunstenaars voor de kat.

Théophile Alexandre

Steinlen

Steinlen is in 1859 in het Zwitserse Lausanne geboren. Het boek 'L'Asssomoir' (1877) van de Fransman Zola beïnvloedt hem dermate dat hij besluit om naar Parijs te vertrekken. Daar komt hij al snel in contact met andere belangrijke denkers, schrijvers en beeldend kunstenaars, zoals Henri Toulouse-Lautrec, Caran D'Arche, Paul Verlaine, Guy de Maupassant, Alphonse Daudet en Emile Zola.

Hun trefpunt is het in 1882 geopende kunstenaarscafé 'Chat Noir', dat ook druk bezocht wordt door de mondaine Parijzenaars. Steinlen tekende voor dit café een van zijn beroemdste affiches, waarop een hooghartige zwarte kat te zien is.

Katten vormen een belangrijk onderwerp in zijn werken. Waarschijnlijk heeft nooit iemand beter het wezen van de kat weergegeven dan hij.

Zijn manier van schilderen kan geplaatst worden tussen jugendstil, realisme en impressonisme.

Steinlen maakte daarnaast illustraties voor diverse bladen waaronder politiek geëngageerde kranten en tijdschriften. Bovendien illustreerde hij talloze boeken en maakte hij tientallen affiches. Steinlen wordt beschouwd als een van de grootste illustratoren van het eind van de 19e en het begin van de 20e eeuw.

Het werk van Steinlen inspireerde kunstenaars als Picasso, Kollwitch en Braque.

Hij overleed op 14 december 1923 te Parijs.

...

Onze 'kattenzolder'
Ons Marie is bevallen op dit zoldertje in de garage. Pogingen om haar doos te verplaatsen naar andere, meer bereikbare oorden, zijn mislukt. Ze grijpt haar jongen bij het nekvel en sleept ze terug de ladder op. Poes is baas.
De enige andere plaats die haar goedkeuring wegdraagt, is onze living...
's Morgens wordt het nest dus, onder het zeer waakzaam oog van Marie, verhuisd naar de woonkamer. 's Avonds wordt hetzelfde scenario gevolgd maar dan in omgekeerde richting. Zo is iedereen, maar vooral Marie, tevreden.

Vandaag de start van een reeks berichtjes over
de Kat
in de Kunst.

Dieren zijn een geliefd onderwerp van vele schilders. Katten komen echter niet zo vaak voor op schilderijen van bekende artiesten. Enkele kunstschilders hadden wel een bijzondere band of voorliefde voor dit huisdier.

De eerste in de rij:
Auguste Renoir
(1841-1919).

De Franse schilder Pierre Auguste Renoir kwam in 1862 als leerling terecht in de studio van Charles Gleyre en raakte bevriend met Claude Monet en Alfred Sisley.
Renoir ontwikkelde een subtiele en toch levendige penseelvoering.
Eind jaren 1870 vormde Renoir en zijn vrienden een clubje avantgardisten, die tegenwoordige bekend staan als de impressionisten. In zijn werken wist Renoir op meesterlijke wijze de sprankeling van het licht en kleur op oppervlakten vast te leggen, iets wat misschien wel het belangrijkste oogmerk was van de impressionisten. Toch bleven zijn schilderijen ook een romantisch-gevoelige sfeer uitstralen.
Renoir heeft in zijn 78-jarig leven meer dan zesduizend schilderijen gemaakt!

In de portretten van Renoir zien we vaak de aanwezigheid van een kat,
het meest bekende is wellicht 'Jeune fille au chat' uit 1878.
Renoir beeldt katten af als gezellige, tevreden huisdieren. Hij droeg hen een warm hart toe en verzorgde de vele katten die rond zijn huis vertoefden.
Het Institute Pasteur in Parijs vond, tijdens het bestuderen van zijn schilderijen, kattenharen in de verf.

Boven rechts:
Une femme et son chat – 1875

Boven links:
Zelfportret van Renoir

Midden rechts:
Jeune fille au chat – 1878

Onder van links naar rechts:
Le garçon au chat - 1868
La femme au chat (la jeune fille endormit au chat) - 1880

Hiernaast:
Julie Manet ook gekend als L'enfant au chat - 1887
...

Tijdens deze dagen ben ik weer helemaal in de ban van de kat.
Een goed ogenblik om even op zoek te gaan naar enkele beroemde (getekende) katten.

Felix the cat (°1922): één van de eerste cartoonhelden. Zowel Pat Sullivan als zijn werknemer Otto Messmer claimden Felix verzonnen te hebben. Na de dood van Sullivan maakte Messmer bekend dat Felix de Kat gebaseerd was op Charlie Chaplin.
Al snel was Felix erg populair. Felix wordt wel de eerste televisiester genoemd: Felix was het eerste imaginaire karakter dat op televisie werd uitgezonden.

Figaro (°1940): de kat van Geppetto uit de Disney film 'Pinocchio'.
De gemoedelijke Geppetto, zijn nukkige kat Figaro, de flirtende vis Cleo, krekel Jiminy Cricket, de kleurrijke schurken, en natuurlijk de schattige maar naïeve Pinocchio zelf, maken van Disney's tweede lange animatiefilm een kunstwerk om te koesteren.

Tom Poes (°1941) is een beroemd Nederlands stripfiguur en het hoofdpersonage in de gelijknamige stripverhalen van Marten Toonder. Tom Poes is een kleine, witte kat. De naam is een woordspeling op het gerecht tompoes. Aanvankelijk was Tom Poes de enige hoofdfiguur in de strip, maar in het derde album, 'In den toovertuin' verschijnt er een zekere Heer Olivier B. Bommel op het toneel die uiteindelijk samen met Tom Poes tot hoofdpersonage in de strip uitgroeide.

Sylvester (°1945): de kat die op duizenden manieren de kanarie Tweety probeert te pakken te krijgen. Tweety woont bij Granny en Sylvester is zijn vijand. De buldog Hector is zijn grootste vriend en Sylvesters grootste vijand wat voor een hilarische driehoeksverhouding zorgt.

The Cheshire Cat (°1951): De kat is één van de personnages die Alice ontmoet tijdens haar tocht door Wonderland. Lewis Carroll schreef het boek reeds in 1862. De kat werd genoemd naar Carrolls thuisland Cheshire. De tekenfilmfiguur werd bekend door de Disneyfilm uit 1951.

Azraël (°1958): de kat woont bij de tovenaar Gargamel in een bouwvallig kasteel, niet ver van het Smurfendorp. Uiteindelijk is Azraël meestal degene die de klappen moet opvangen. De smurfen en Azrael zijn ontsproten aan de verbeelding van striptekenaar Peyo.

Tom (°1965): de kat uit The Tom & Jerry Show, die meestal in stukken gehakt, overreden of opgeblazen wordt maar toch door blijft gaan. De kat (Tom) en de muis (Jerry) vormen de basis van de succesvolle series van Metro-Goldwin-Mayer die gemaakt werden als korte filmpjes voor de bioscoop, geschreven en geregisserd door William Hanna en Joseph Barbera. Tussen 1940 en 1957 werden 114 Tom en Jerry-tekenfilms geproduceerd waarna de studio werd gesloten. In 1960 gaf MGM de productie van Tom en Jerry aan Rembrandt Films in Oost-Europa. Drie jaar later keerde de productie van de 'Tom en Jerry' korte filmpjes terug naar Hollywood met Chuck Jones' Sib-Tower 12 Productions; deze series duurden tot 1967.

The Aristocats (°1970): Disneyfilm over Princess, haar kinderen Toulouse, Marie, Berlioz en haar nieuwe vriend Thomas O'Malley. Dit is eerste Disneyvideo die wij in huis haalden en waar we samen met kleine Mathieu naar keken. De avonturen van deze katten liggen ons daardoor nauw aan het hart.

Top Cat (°1961): uit de Hanna-Barbara cartoon.
Top Cat is een Amerikaanse animatieserie over de avonturen van een stel zwerfkatten aangevoerd door Top Cat alias T.C. Zij worden telkens gestoord door de wijkagent, maar weten hem om te praten .In Amerika liep deze animatieserie van 1961 tot 1962.

Musti (°1968): De Vlaamse tekenaar Ray Goossens tekende in 1945 al het katje Musti maar het duurde tot 1968 voordat er een televisieprogramma van werd gemaakt. In enkele minuten werd er een kort verhaaltje vertelt. Samen met haar vriendjes Meneer Konijn, Mevrouw Schildpad, Egeltje en Meneer Hond beleefde zij deze avonturen.

Garfield (°1978): bekend als de luie, dikke en arrogante kat, getekend door Jim Davis. Garfield is een wereldwijd bekende strip. Momenteel staat de strip zelfs in het Guinness Book of Records als meest verspreide strip ter wereld.

Hello Kitty (°1974): het snoezige witte animatiekatje uit Japan, is een creatie van Sanrio, de bekende speelgoedfabrikant.
Er is ook een televisieprogramma met in de hoofdrol Kitty. Elke aflevering leren ze nieuwe dingen, zoals rekenen, schrijven en lezen. Hello Kitty is begonnen als anime in Japan maar is door de jaren ook populair geworden in de rest van de wereld.
...

> Kattengespin

Een gewone ochtend in april,
gewoon een poes in een doos,
tegen haar aan gewoon vier kleintjes,
gewoon drinkend van moeders melk,
dat is denk ik, gewoon... een wonder.
...

> Kattengespin

15 april 2009: ze heeft wat op zich laten wachten, maar deze ochtend heeft onze poes Marie haar gezinnetje aangevuld met vier stuks.

In alle stilte, in een doos op het zoldertje van onze garage, is ze op haar ééntje bevallen van vier katjes. Allen zijn zwart met hier en daar een toetsje wit.

"Stilletjes lig ik te wachten hier,

dicht tegen mij aan liggen ze, alle vier.

Al ben ik maar een simpel dier,

toch ben ik vandaag heel fier!"

Wat vooral opvalt is dat ze verdacht veel gelijken op Figaro, haar (nog niet gecastreerde) tien maanden oude zoon uit een vorig nestje. Hij vertoonde buitengewone interesse en hielp zelfs met schoonlikken van de kleintjes. Of hij de vader is, zullen we nooit zeker weten, maar het zal altijd een sterk vermoeden blijven...

Van zodra het kan zal Marie nu gesteriliseerd worden. Twee nestjes volstaan. Het tweede was eigenlijk al een 'ongelukje', eigenlijk ook wel een beetje nalatigheid onzentwege. Niettemin zullen ze door ons gekoesterd worden.

...

Een kattig vertelseltje

Tijdens het zoeken naar een gepaste titel voor mijn kattenrubriek, vond ik heel wat mooie spreekwoorden met de kat als vedette. Mijn interesse voor beeldtaal en vergelijkingen bracht mij er toe een ‘kattebelletje’ (=klein berichtje) te schrijven dat opgebouwd is uit spreekwoorden in verband met de kat.
Na wat puzzelwerk kon ik 21 gezegden (waarin 22 maal het woord ‘kat’) combineren tot één verhaaltje.
Kan iemand nog beter?...

‘Op die bewuste avond was er geen kat meer te bespeuren. Na een tijdje de kat uit de boom gekeken te hebben, was nu het ogenblik gekomen om de katjes in het donker te knijpen. Een slapende kat vangt nu eenmaal geen rat.

Maar misschien zou de man zijn kat sturen, maar dat was niet het geval en de duidelijk beschonken man kwam op mij af. Blijkbaar was de kat van huis geweest en dan dansen de muizen op tafel... en ik moet een kat een kat noemen: hij zong zo vals als een kat.

Toen kwam de kat op de koord. ‘Die is een vogel voor de kat’, dacht ik, maar toch voorzichtig zijn, want een kat in het nauw maakt rare sprongen. Misschien was hij wel geen katje om zonder handschoenen aan te pakken. Door deze gedachte voelde ik mij een beetje als een kat in een vreemd pakhuis. Toch besloot ik de kat de bel aan te binden.

‘Jij hebt mij een kat in een zak verkocht’ verweet ik hem. ‘Maak dat de kat wijs’ snauwde hij. Dit was de kat bij de melk zetten en daarop joeg ik ook de kat de gordijnen in! Algauw ontstond er een kat en muis spelletje. Uiteindelijk bleek de hele ruzie voor de kat zijn viool geweest te zijn, want de kerel betaalde alles terug.

Een kat komt altijd op haar pootjes terecht.'

De vertaling:
‘Op die bewuste avond was er niemand te zien. Na een tijdje afgewacht te hebben, was nu het ogenblik gekomen om hem stiekem te besluipen. Als je niets onderneemt kun je niets winnen. Maar misschien zou de man niet op de afspraak zijn, maar dat was niet het geval en de duidelijk beschonken man kwam op mij af. Blijkbaar had hij de bloemetjes buiten gezet... en ik wil duidelijk zijn: hij zong vreselijk vals. Toen werd het spannend. ‘Dit wordt een gemakkelijke prooi’, dacht ik, maar toch voorzichtig zijn, want als hij in verlegenheid gebracht wordt, kan hij vreemde dingen doen. Misschien was hij wel een opvliegend persoon. Door deze gedachte voelde ik mij niet op mijn gemak. Toch besloot ik door te gaan met deze hachelijke onderneming. ‘Jij hebt mij bedrogen, het was een slechte koop’ verweet ik hem. ‘Vertel die onzin maar ergens anders’ snauwde hij. Hij daagde mij uit en daarop provoceerde ik hem ook! Algauw ontstond er een weg en weer gekibbel. Uiteindelijk bleek de hele ruzie zinloos geweest te zijn, want de kerel betaalde alles terug. Zo kwam alles nog goed terecht.
...